AI wordt steeds slimmer. Dat is handig, maar criminelen gebruiken AI ook om mensen op te lichten. Denk aan nep telefoontjes met een bekende stem, geloofwaardige phishingmails, valse WhatsApp berichten en deepfake video’s.
Vroeger kon je phishing vaak herkennen aan rare zinnen of spelfouten. Dat wordt lastiger. Met AI kunnen oplichters nette teksten maken die echt lijken. Ook kunnen ze stemmen en gezichten namaken. Daardoor lijkt het alsof je een bericht krijgt van je kind, partner, vriend, bank of een bekende organisatie. Het NCSC noemt deepfakes en taalmodellen als risico’s voor digitale veiligheid.
Wat is AI oplichting?
Bij AI oplichting gebruikt een crimineel kunstmatige intelligentie om betrouwbaarder over te komen. Het doel blijft hetzelfde: geld, gegevens of toegang krijgen.
Voorbeelden zijn:
- Een telefoontje met een nagebootste stem van een familielid.
- Een WhatsApp bericht waarin iemand snel geld vraagt.
- Een mail van een bank, pakketdienst of overheidsinstantie die echt lijkt.
- Een nep video waarin iemand iets zegt wat hij nooit heeft gezegd.
- Een valse helpdeskmedewerker die toegang wil tot jouw computer.
Volgens Radar gebruiken oplichters AI om stemmen en gezichten van bekenden na te bootsen. Het advies is om altijd te controleren via een bekend telefoonnummer en een codewoord af te spreken met mensen dichtbij je.
Waarom is dit gevaarlijk?
AI maakt oplichting persoonlijker. Een bericht kan jouw naam bevatten, netjes geschreven zijn en goed aansluiten op jouw situatie. Daardoor klik je sneller op een link of geloof je sneller dat iemand echt hulp nodig heeft.
Ook voice cloning wordt een risico. Daarbij wordt een stem nagemaakt met AI. Een crimineel kan dan laten klinken alsof een familielid belt met een dringend verzoek. Mediawijsheid waarschuwt dat cybercriminelen AI gebruiken om stemmen van vrienden of familie na te bootsen.
Zo herken je AI oplichting
Let vooral op gedrag, niet alleen op taal. Een bericht kan foutloos zijn en toch nep.
Let op deze signalen:
- Er is haast. Je moet direct betalen of snel reageren.
- Er wordt gevraagd om geld, codes, wachtwoorden of bankgegevens.
- Je mag niemand anders informeren.
- De afzender gebruikt een nieuw telefoonnummer.
- De link in de mail ziet er vreemd uit.
- De toon voelt anders dan normaal.
- Iemand vraagt om toegang tot je computer.
- Je moet software installeren om geholpen te worden.
Een echte bank, overheid of betrouwbare partij vraagt nooit zomaar om je wachtwoord, pincode of beveiligingscode.
Maak een simpele gezinsafspraak
Een goede bescherming tegen AI stemfraude is een codewoord. Spreek met je gezin of familie een woord af dat alleen jullie kennen.
Voorbeeld:
Krijg je een telefoontje van iemand die zegt dat hij je zoon, dochter, partner of familielid is? Vraag dan naar het codewoord. Weet de persoon dat niet, verbreek dan het gesprek en bel zelf terug via het nummer dat je al kent. Gebruik nooit het nummer uit het verdachte bericht.
Wat moet je doen bij twijfel?
Doe dit altijd:
- Klik niet op links.
- Open geen bijlagen.
- Maak geen geld over.
- Geef geen codes door.
- Bel zelf terug via een bekend nummer.
- Vraag iemand anders om mee te kijken.
- Laat je computer controleren als je iets hebt geïnstalleerd.
- Verander je wachtwoorden als je gegevens hebt ingevuld.
Heb je al betaald of gegevens gedeeld? Neem dan direct contact op met je bank. Meld fraude ook bij de Fraudehelpdesk. De Fraudehelpdesk geeft advies aan slachtoffers en verwijst door naar de juiste instanties.
Praktische tips om jezelf beter te beschermen
- Gebruik sterke en unieke wachtwoorden
Gebruik niet overal hetzelfde wachtwoord. Als één website wordt gehackt, kunnen criminelen anders ook bij andere accounts proberen in te loggen. - Zet tweestapsverificatie aan
Met tweestapsverificatie is alleen een wachtwoord niet genoeg. Je hebt dan ook een extra code of bevestiging nodig. - Controleer updates
Zorg dat Windows, je browser, je virusscanner en je programma’s actueel zijn. - Gebruik geen onbekende hulpsoftware
Installeer nooit zomaar programma’s zoals remote support software als iemand jou onverwacht belt. - Controleer verdachte mails
Twijfel je? Klik niet. Laat de mail eerst controleren. - Maak goede back-ups
Als criminelen toegang krijgen tot je computer, kunnen bestanden kwijt raken of versleuteld worden. Een goede back-up voorkomt veel schade.
Wanneer kan Zwartbeeld helpen?
Zwartbeeld Computer Service helpt je met praktische beveiliging van je computer, laptop en accounts.
Wij kunnen onder andere helpen met:
- Controleren van verdachte mails of berichten.
- Nakijken of je computer veilig is.
- Verwijderen van ongewenste software.
- Instellen van tweestapsverificatie.
- Beter beveiligen van wachtwoorden.
- Instellen van back-ups.
- Advies bij twijfel over oplichting.
Twijfel je over een mail, telefoontje of bericht? Neem dan liever eerst contact op. Eén controle kan veel schade voorkomen.
AI oplichting wordt steeds moeilijker te herkennen. Vertrouw daarom niet alleen op wat je ziet of hoort. Controleer altijd via een bekende weg. Neem bij twijfel contact op met Zwartbeeld Computer Service. Wij kijken graag met je mee.
